Poznaj 11 prawd o zarządzaniu kreatywnością
Kształt i charakter góry lodowej wyznacza ta jej część, która jest ukryta i znajduje się pod powierzchnią. Podobnie jest z kreatywnością.
Większość nieporozumień związanych z kreatywnością wynika z błędnych opinii na jej temat. Dlatego własne przekonania dotyczące kreatywności warto poddać wnikliwej refleksji i zastanowić się, czy sposób, w jaki wspieramy, rozwijamy i stymulujemy kreatywność, rzeczywiście jest właściwy.
1. Kreatywność nie jest przeznaczona dla nielicznych!
Wiązanie kreatywności z ludźmi wybitnie utalentowanymi i niezwykłymi to mit. Kreatywność nie jest zastrzeżona dla wąskiego grona wybrańców.
Dzieje się tak, ponieważ kreatywność człowieka ukształtowana jest z trzech komponentów: wiedzy, motywacji i umiejętności twórczego myślenia. Wiedza oznacza naszą znajomość dziedziny, w której pracujemy. Motywacja to gotowość do twórczego działania. Umiejętność twórczego myślenia dotyczy z kolei elastyczności w podchodzeniu do problemu i umiejętności wykorzystywania w pełni swojego potencjału twórczego.
Kreatywność to celowy proces generowania i rozwijania pomysłów w kontekście rozwiązywania konkretnego problemu. Dlatego tak istotne jest, żebyśmy pracowali w dziedzinie, którą naprawdę lubimy. Przyswajanie nowej wiedzy będzie wtedy stanowiło przyjemność samą w sobie, a kreatywne myślenie będzie ujawniać się znacznie częściej.
2. Wysoka inteligencja nie jest wyznacznikiem kreatywności
Inteligencja koreluje z kreatywnością tylko do pewnego momentu. Powyżej umiarkowanej wartości IQ (120), dalszy wzrost inteligencji nie wpływa na poziom kreatywności. Dlatego nie warto sprawdzać, czy ktoś jest kreatywny, stosując testy inteligencji.
Mając w pamięci komponenty kreatywności wymienione w punkcie pierwszym, lepiej dowiedzieć się, co motywuje daną osobę do pracy nad danym zagadnieniem, jaka jest jej wiedza i chęć uczenia się nowych rzeczy.
3. Wiek nie gra roli
Dla twórczego myślenia istotne znaczenie ma zarówno wiedza ekspercka, która pozwala dostrzec i zrozumieć ważne aspekty problemu, jak i niekonwencjonalne myślenie i umiejętność chwilowego oderwania się od rzeczywistości.
Dlatego w zespołach kreatywnych należy zadbać o równowagę pomiędzy weteranami i nowicjuszami albo wręcz osobami z zewnątrz firmy. Jest to szczególnie ważne, jeśli uczestnikom zespołu brakuje umiejętności patrzenia na problem z różnej perspektywy i istnieje tendencja do podejmowania konwencjonalnych decyzji.
4. Da się zwiększyć poziom kreatywności
Czy kiedykolwiek myślałeś, że sam jesteś wystarczająco kreatywny i nie potrzebujesz żadnych technik? Jeśli tak, wykonaj eksperyment. Zastanów się nad rozwiązaniem problemu, np. ,,W jaki sposób można przekonać mieszkańców miasta do częstszego korzystania z usług komunikacji miejskiej?" Wypisz na kartce swoje propozycje.
Następnie skorzystaj z techniki, która polega na wcieleniu się w rolę postaci i rozwiązaniu problemu z jej perspektywy. Wyobraź sobie, że jesteś naukowcem NASA. Przyjmij jego punkt widzenia. Pomyśl, jak naukowiec z NASA rozwiązałby ten problem? Co byłoby w tym problemie istotnego dla niego, z co nie? Wypisz na kartce nowe propozycje. A potem powtórz ten sam proces, wcielając się jeszcze w role Edwarda Kiepskiego, księdza i ślepca.
Na koniec porównaj rezultat, jaki udało ci się uzyskać, generując pomysły spontanicznie i przy użyciu prostej techniki i określ, kiedy byłeś bardziej kreatywny.
5. Presja czasu zabija kreatywność, ale... nie zawsze
Ludzie są mniej kreatywni, kiedy pracują pod presją czasu. Badania Teresy Amabile, profesor Harvard Business School, wykazały, że w dniach największego obciążenia pracą kreatywność pracowników malała co najmniej o 45 procent.
Jeśli jednak potrzebujesz wykonać zadanie w krótkim terminie, pamiętaj, żeby jasno zakomunikować pracownikom, dlaczego tak bardzo zależy ci na czasie. Kiedy ludzie wiedzą, że robią coś ważnego i maja poczucie, że realizują misję, istnieje większe prawdopodobieństwo twórczego myślenia.
6. Pieniądze nie zmuszają do twórczego myślenia
Oczywiście, ludzie oczekują uczciwej zapłaty za swoje działania. Jednak w większości przypadków bardziej niż pieniądze, cenią środowisko pracy, w którym wspiera się, szanuje i rozpoznaje kreatywne dokonania.
Jednym z komponentów kreatywności jest motywacja. Wyróżniamy motywację zewnętrzną i wewnętrzną. Motywację zewnętrzną stanowią na przykład premie i awanse. Motywacja wewnętrzna z kolei to potrzeba realizowania się w konkretnej dziedzinie i potrzeba uznania za swoje pomysły i dokonania. I dlatego, jeśli będziesz zatrudniał pracowników, którzy w pracy realizują swoje pasje, czyli takich, którzy zazwyczaj są najbardziej kreatywni, lepiej ich zmotywujesz, kiedy będziesz często otwarcie ich chwalił, niż wtedy, gdy zastosujesz nagrody pieniężne.
7. Kreatywność to pochodna optymizmu
Przygnębienie i strach są wrogiem kreatywności. Mit romantycznego artysty, który tworzy w bólu i cierpieniu, już dawno stracił na znaczeniu. Z obserwacji grup kreatywnych przy pracy jasno wynika, że jedynie pozytywne emocje wpływają na pobudzenie twórczego myślenia i atmosferę sprzyjającą swobodnej wymianie pomysłów i wzajemnemu inspirowaniu się. Dbając o dobry nastrój pracowników, tworzysz podłoże dla innowacji.
8. Warto zaszaleć!
Ważne jest, by pracownicy, wyrażając nowe sugestie, nie czuli się skrępowani. Równie istotna jest możliwość przeglądania pomysłów innych osób, wykorzystując m.in. oprogramowanie do zarządzania pomysłami.
Szalone i niepraktyczne pomysły stanowią bogate źródło inspiracji. Odpowiednio zmodyfikowane, często prowadzą do powstania nowych idei, gotowych do zrealizowania. Właśnie dlatego jedną z zasad burzy mózgów jest tworzenie jak największej liczby pomysłów, bez względu na ich jakość. Im więcej odrębnych pomysłów, nawet jeśli część nigdy nie zostanie wykorzystanych, tym większa szansa, że pojawią się wśród nich naprawdę innowacyjne rozwiązania.
9. Wyraźna struktura sprzyja kreatywności
Raymond Queneau, poeta, prozaik i eseista francuski, powiedział: ,,Klasyk, który pisze tragedię i przestrzega pewnych reguł, więcej ma swobody niż poeta, który zapisuje wszystko, co przychodzi mu do głowy, pozostając niewolnikiem reguł sobie nieznanych." Podobnie jest z kreatywnością.
Dzięki regułom, które sobie narzucamy, paradoksalnie mamy więcej swobody, niż w sytuacji, gdy pracujemy w chaosie, nie wiedząc, w jaki sposób i dokąd zmierzamy. Wyraźna struktura sesji kreatywnej umożliwia skupienie się na celu i utrzymanie w ryzach kreatywnego procesu, by nie przerodził się w rozmowy o niczym lub ostrą wymianę argumentów.
10. Współpraca w zespole działa lepiej niż współzawodnictwo
Ludzie myślą w sposób bardziej kreatywny, kiedy współpracują ze sobą, niż wtedy, gdy współzawodniczą. Z rywalizacją mamy do czynienia zawsze wtedy, gdy po zakończeniu jakiegoś procesu (np. rozwiązanie problemu, rekrutacja) łatwo jest wskazać wygranych i przegranych.
Często powstrzymuje to tendencje do dzielenia się ważnymi informacjami. A przecież najbardziej kreatywne zespoły to te, w których występuje otwarta dyskusja i pełna wymiana informacji.
11. Kreatywnością można zarządzać
W wielu firmach ciągle jeszcze nie udaje się stworzyć środowiska, które sprzyja kreatywności, innowacji i ciągłemu rozwojowi. Wynika to między innymi z błędnych przekonań na temat kreatywności, przekonań, które w tym artykule chciałem zweryfikować.
Tworzenie zespołów złożonych z ludzi o odmiennych stylach myślenia, różnym poziomie wiedzy i doświadczeniu, stosowanie odpowiednich systemów nagradzania i motywowania pracowników, budowanie klimatu współpracy, wdrażanie nowoczesnych systemów zarządzania wiedzą i pomysłami, to tylko część obowiązków, które spadają na managerów, kierowników i liderów firm.
To tylko wierzchołek kolejnej góry lodowej, którą należy zbadać, nurkując jeszcze raz, głęboko pod powierzchnię.